İsmail Ağa

İsmailağa Camii Tarihçesi ve Mimari Özellikleri

İstanbul’un Fatih ilçesi, Çarşamba semtinde, Manyasızâde Caddesi üzerinde bulunan İsmailağa Camii, Hicrî 1136 (Miladî 1723) yılında inşa edilmiştir. Cami, Rumeli kadılarından Alaiyeli İbrahim Efendi’nin oğlu olan dönemin Şeyhülislâmı İsmail Efendi (rahmetullâhi teâlâ aleyh) tarafından, kendi ikametgâhının bulunduğu arsa üzerine ve kendi adına yaptırılmıştır. Yapı, fevkânî (yani zeminden yüksek katlı) olarak inşa edilmiştir.

Mimari Özellikleri

İsmailağa Camii, Osmanlı Lâle Devri’nin klasik çizgilerinden barok üsluba geçiş dönemini yansıtan kıymetli örneklerden biridir. Tamamı kâgir malzemeden yapılmış olan yapı, tek büyük ana kubbeye ve iki yanında yer alan üçer küçük kubbeye sahiptir. Her iki yanda duvar içine oyulmuş iki mermer mihrap bulunur. Cami planı; eni, boyu ve yüksekliği bakımından Kâbe-i Şerif’in ölçülerine uygun biçimde düzenlenmiştir.
1894 İstanbul depreminde ciddi hasar gören caminin minaresi yıkılmış, yapı uzun yıllar onarımsız kalmıştır.

Harap Dönemi ve Metruk Yıllar

Osmanlı’nın son dönemlerine kadar, yani 1922 yılına dek cami ve yanında yer alan medresede birçok âlim ve salih yetişmiştir. Ancak Cumhuriyet’in ilanını takiben tekke ve medreselerin kapatılmasıyla birlikte cami, faaliyet dışı kalmış ve zamanla bakımsız bir hâle gelmiştir. Bu dönemde çevresiyle birlikte cami, bakırcı ve kalaycı esnafının çalışma alanı haline gelmiş, hatta bir süre ahır olarak kullanıldığı da rivayet edilmiştir.

Manevi İşaretle Başlayan Yeniden İhya

Ali Haydar Efendi Hazretleri’nin (kuddise sirruhû) büyük oğlu Şerif Ağabey, bir gece rüyasında caminin banisi Şeyhülislâm İsmail Efendi’nin (rahmetullâhi aleyh) kabristanından uzanan bir elin camiyi işaret ettiğini ve “Ne duruyorsunuz, neden bu mübarek camiyi tamir etmiyorsunuz?” diye nida ettiğini görür.
Rüya Ali Haydar Efendi’ye anlatıldığında, caminin yeniden ihya edilmesini emreder. Sultan II. Abdülhamid Han’ın kendilerine hediye ettiği altınlar da bu tamirat için bağışlanır. Vakıflar İdaresi nezaretinde yürütülen onarım çalışmaları 1952 yılında tamamlanır.
Bu dönemden kısa bir süre sonra, askerliğini bitirmiş olan Mahmud Efendi Hazretleri (kuddise sirruhû), 1954 yılında Ali Haydar Ahıskavî Hazretleri’nin (kuddise sirruhû) talimatıyla İsmailağa Camii’nde imamlık görevine başlar.

Günümüzde İsmailağa Camii

Mahmud Efendi Hazretleri’nin vazifeye başladığı günden bu yana cami, çeşitli dönemlerde tadilat ve restorasyonlardan geçmiştir. Son yapılan yenileme çalışmalarıyla birlikte cami, hazîresi ve Şeyhülislâm Mehmed Esad Efendi Medresesi (taş medrese) aslına uygun biçimde restore edilmiştir.
Bugün İsmailağa Camii, yalnızca bir ibadethane değil; ilim, irşad ve hizmet merkezi olarak faaliyet göstermektedir. İsmailağa Camii İlim ve Hizmet Vakfı çatısı altında; medrese eğitimi, sosyal yardım çalışmaları, yurt dışı hizmetler ve irşad faaliyetleri yürütülmektedir.
Bu yönüyle cami, geçmişten günümüze hem dinî hem ilmî mirasın canlı bir temsilcisi olmayı sürdürmektedir.

Cami, H.1136 / M.1723 yılında İsmail Efendi tarafından yaptırılmıştır. Zaman içinde çeşitli bakım ve yenilemeler geçirmiştir. Külliye inşaatı projeleri 2018 yılında başlamış, toplam kullanım alanı 12.000 m² olacak şekilde planlanmıştır.